Lesje filmanalyse van de Latasters: De vorm vormt de inhoud

    • Festival
    • 15 november 2012
    • Door Paul van de Graaf

    Peter Lataster en Petra Lataster-Czisch trakteren het publiek in Tuschinski op fragmenten uit eigen werk en door hen bewonderde documentaires. Het filmmakers-echtpaar werd dit jaar door Beeld & Geluid gelauwerd als Documentairemaker in Focus en heeft een klein retrospectief op het festival.

    'Dit is de manier van film maken die ons boeit', licht Peter Lataster toe, waarop de koele beelden zijn te zien van het mechanisch slachten van varkens. Het fragment komt uit Our Daily Bread (Nikolaus Geyrhalter, 2006). 'De sequenties zijn traag, soms tergend traag, en het centrale aandachtspunt van elk shot is nooit geheel duidelijk', zegt Petra Lataster-Czisch. 'Zo wordt de kijker veroordeeld tot afstandelijk observeren.'

    'Bijna alle shots zijn totalen', vult Peter aan. 'Dat creëert afstand tot de kijker, die zich daardoor geen deelnemer voelt. Dat geldt ook voor de consument van het uiteindelijke lapje ham op ons dagelijks brood. De medewerkers die ons voedsel fabriceren, zijn onpersoonlijke onderdelen van een langere keten – een soort robots. In de film leren we geen beest echt kennen, maar ook geen mens.'

    Een toeschouwer vraagt zich af of Geyrhalter zich er niet makkelijk vanaf maakt door geen standpunt in te nemen. 'Dat is in zijn visie niet de taak van de filmmaker', legt Peter uit. 'Geyrhalter wil zijn waarneming doorgeven. Hij signaleert wat er gebeurt. Het is aan het publiek om het probleem te formuleren en oplossingen aan te dragen.'

    Daarop vertonen de Latasters een fragment uit hun film Jerome Jerome (2011), dat een beeld schetst van een dag uit het leven van een autistische puber. Hij haalt zijn verzorgers regelmatig het bloed onder de nagels vandaan. 'Door het gebruik van een handheld camera duiken we middenin de handeling', doceert Petra. 'Zo zit het publiek met zijn neus op de gebeurtenissen en kan het zich goed verplaatsen in Jeroens begeleider en moeder. Maar net als Geyrhalter hebben we geen interviews in de film opgenomen. De interviewvorm reflecteert te veel op de gebeurtenissen in plaats van er deel van uit te maken. Filmmaken is keuzes maken. De vorm vormt de inhoud.'

    Uit de zaal komt de vraag of de Latasters wel eens twijfelen. 'Altijd!' antwoordt Peter. Waarop ze een uitsnede – zoals Petra het uitdrukt – vertonen uit het vier uur durende epos Amsterdam Global Village (Johan van der Keuken, 1996), waarin de grootschalige vuilverwerking van de grote stad wordt gevolgd door de ontvangst van asielzoekers op Schiphol. 'Het afnemen van al die vingerafdrukken, geholpen door een ambtenaar met latex handschoenen, heeft iets lugubers', vindt Petra. 'En dan duikt er ineens iets humaans op.'

    Een toeschouwer wil weten hoe waarheidsgetrouw Van der Keukens film is. 'Als filmmaker laat je het grootste deel van de werkelijkheid weg', betoogt Peter. 'Zo herken je het handschrift van de maker', vult Petra hem aan. 'De werkelijkheid als schatkist voor de kunstenaar, die daaruit naar believen kan putten.'

    Waarop ter afsluiting een fragment wordt vertoond uit Wednesday 19.07.1961 (Victor Kossakovsky, 1995), die 'de gevoelens van de kijker martelt'. De samensteller van de Top 10 suggereert dat in een ziekenhuis in Sint Petersburg een baby niet levend ter wereld is gekomen, om dan toch te besluiten met een happy end. Peter: 'De onnavolgbare Kossakovsky maakt het raadsel doorgaans groter dan dat-ie het verkleint.'

    Foto: Felix Kalkman

    Our Daily Bread

    • Nikolaus Geyrhalter
    • 2005
    • 92 min

    Op het dwingende ritme van loopbanden, snijapparaten en immense machines wordt de kijker meegevoerd naar Europese voedselproducerende plaatsen, waar de afstand tussen consument en producent voelbaar is.

    Jerome Jerome

    • Petra Lataster-Czisch, Peter Lataster
    • 2011
    • 73 min

    Twee dagen uit het leven van een autistische tiener die met bijna satanisch genoegen het geduld van zijn moeder en coach test.

    Amsterdam Global Village

    • Johan van der Keuken
    • 1996
    • 245 min

    "Ik ben ver weg op een verre reis door mijn eigen stad", zegt filmmaker Johan van der Keuken aan het eind van zijn vier uur durende portret van Amsterdam. De stad wordt getoond als een plek waarin mensen uit alle windstreken wonen, die alle hun culturele invloed op het stadsleven uitoefenen. Met als rode draad een brommerkoerier brengt de filmmaker de kijker in aanraking met mensen van allerlei pluimage. We zien uiteenlopende culturele uitingen, zoals de housescene, de intocht van Sinterklaas en een Ghanees rouwritueel. De bindende kracht in de film is het begrip 'reizen', ofwel Amsterdam als global village. Op drie manieren reist de camera door de film: op de grond, over het water (grachten) en door de lucht. Dat reizen (lees: ontworteldheid) de essentie is van het moderne leven, illustreert de filmmaker door met een in Amsterdam wonende Tsjetsjeen naar het in oorlog verkerende Tsjetsjenië te reizen voor een bezoek aan de familie van de man. Hetzelfde doet de filmmaker met een Boliviaan, die in Amsterdam met een Nederlandse vrouw woont. Het gesprek met een oude joodse vrouw en haar zoon, die samen in de oorlog zaten ondergedoken, kan worden gezien als een reis terug in de tijd. Amsterdam Global Village bevat een indrukwekkende hoeveelheid observaties en verhalen, die worden aaneengeregen tot een bont kralensnoer.

    Deze website maakt gebruik van cookies.

    Door het gebruik van cookies kunnen wij meten hoe onze site wordt gebruikt, hoe deze nog verder kan worden verbeterd en om de inhoud van online advertentie uitingen te personaliseren.

    Lees
     hier alles over ons cookiebeleid. Indien je kiest voor weigeren, plaatsen we alleen functionele en analytische cookies