‘Met je hoofd in de wolken en de poten in de modder’

    In The Passing Years volgt filmmaker John Albert Jansen (links op de foto) een jaar lang de 87-jarige dichter en schrijver Remco Campert. Een bewogen jaar, met een grote prijs, een ziekenhuisopname en heel veel potjes Scrabble.

    ‘De film is de afsluiter van een reeks over internationale dichters, begonnen tijdens het veertigjarig jubileum van Poetry International Festival’, vertelt John Albert Jansen in het huis van Campert, waar zich het grootste deel van de film afspeelt. ‘Het zijn steeds reizen aan de hand van hun gedichten. We wilden afsluiten met Remco. Ik vond het bijzonder en typerend dat toen ik hem benaderde hij zei dat hij het een hele eer zou vinden. Waarop ik zei dat ík het een hele eer zou vinden.’ Campert: ‘Toen waren de beleefdheden achter de rug.’

    Een jaar lang kwam de filmploeg wekelijks langs in huize Campert. Albert Jansen: ’Het ging me erom de stem van de poëzie te laten meanderen door de film en te laten afwisselen met het dagelijks leven. Met je hoofd in de wolken en de poten in de modder, net als de gedichten van Remco. Gedichten zijn een prachtig vehikel om scènes op elkaar te laten aansluiten.’

    Dus leest Campert op zijn eigen wijze gedichten voor, typt hij in zijn werkkamer columns op zijn typemachine die zijn vrouw vervolgens overtikt op de computer, spelen de twee ontelbare potjes Scrabble, die Campert bijna zonder uitzondering verliest, kijkt de dichter wielrennen op de televisie en luistert hij met bezoek naar oude jazzplaten. Maar ook maakt hij zich klaar voor de uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren om kort erna te worden afgevoerd naar het ziekenhuis. En steeds worden zijn bezigheden gehuld in een ferme walm rook van zijn onafscheidelijke sigaret.

    Hoewel Campert volledig vertrouwen had in de filmmaker, was het zien van de film geen onverdeeld genoegen. ‘Zo zie je jezelf nooit. Een mens ziet zichzelf überhaupt nooit echt, zelfs niet als ie in de spiegel kijkt. Ik vond het vervelend steeds tegen mezelf aan te kijken, met die half open mond.’

    Poëzie als levenselixer

    Volgens Albert Jansen is niet geprobeerd een biografie te maken. ‘Het gaat niet om jaartallen en feiten, maar om stemmingen en sferen. Over de vergankelijkheid, de naderende dood en poëzie als levenselixer. En over de herinneringen aan zijn vader.’

    Campert: ‘De herinneringen aan vroeger worden steeds scherper en dringender. De oorlog was een enorme belevenis in mijn leven, van mijn tiende tot vijftiende jaar. Dat heeft heel veel indruk gemaakt, ook al omdat het mijn vader zijn leven kostte. Ik ben er de laatste tijd erg mee bezig en word er ook verdrietig van. Daarom ben ik erover aan het schrijven. Dat mag niet te veel tijd meer kosten.’

    Wat de schrijver betreft is de documentaire zo’n beetje het laatste wat over hem wordt gemaakt: ‘Je wordt heel erg met je neus op jezelf gedrukt. En daar wil ik juist aan ontsnappen. Ik wil mijn poëzie kunnen schrijven zonder me bewust te zijn van mezelf.’ Albert Jansen: ‘Zoals je in de film zegt: ik zou onzichtbaar willen zijn.’ Campert, lachend: ‘Dat duurt niet lang meer.’

    The Passing Years

    • John Albert Jansen
    • 2016
    • 78 min

    Dichter en schrijver Remco Campert liet een jaar lang de camera toe in zijn leven. Dagelijkse gewoonten worden afgewisseld met reflecties op leven, liefde en dood.