Verslag Summer School: 'Zij leren mij meer dan omgekeerd'

    “Het stokje wordt doorgegeven”, concludeert regisseur en tutor Kim Longinotto aan het slot van de IDFAcademy Summer School. Zestien projecten en hun makers werden van 3 tot en met 8 juli intensief begeleid in Amsterdam.

    Kim Longinotto

    Masterclasses, een-op-een-gesprekken, gezamenlijke bijeenkomsten, screenings met nagesprekken en de broodnodige ontspanning stonden op het programma. De deelnemers – regisseurs, cameramensen, editors en producers – konden zich laven aan de steun van acht tutors: regisseur Kim Longinotto, cameraman Ed Lachman, sales agent Gitte Hansen, regisseur/producent Tone Grøttjord-Glenne, regisseur Walter Stokman en editors Ollie Huddleston, Jesper Osmund en Menno Boerema.

    Voor Kim Longinotto was het haar eerste Summer School. “Het is mooi dat je hier niet per se bent om mensen iets te leren, maar dat het een uitwisseling is. Zelf heb ik altijd onthouden dat je het advies van tutors in de wind moet slaan - dat adviseerde mijn vriend Nick Broomfield me. Of in elk geval moet je alle adviezen filteren en daaruit nemen wat goed is voor je.”

    Bevrijdend

    Een gouden regel die Longinotto zelf in elk geval hanteert is te zorgen voor een hele goede editor. Zelf werkt ze al jaren met Ollie Huddleston, een inmiddels ervaren Summer School-tutor. “Ik heb hem 18 jaar geleden ontmoet en sindsdien voor bijna al mijn films met hem gewerkt. Als je een goede editor hebt die je echt begrijpt, is dat heel bevrijdend. Je kunt risico’s nemen en je verbeelding gebruiken.”

    Longinotto vindt het mooi te zien dat de volgende  generatie filmmakers net zo bevlogen en enthousiast is als zijzelf. “Het stokje wordt doorgegeven. In mijn geval heel duidelijk: ik begeleid filmmakers uit India die bezig zijn met een project dat wordt geschoten op precies dezelfde plek waar ik Pink Saris maakte. Een plek waar vrouwenrechten dagelijks worden geschonden - iets wat ook terugkomt in het project van Rintu Thomas en Sushmit Ghosh.”

    Dat project heet Writing with Fire en gaat over een vrouwelijke journalist, afkomstig uit de laagste kaste, die bezig is een geschreven krant te laten transformeren tot een digitaal nieuwsmedium. Regisseur Rintu Thomas is heel blij met Longinotto’s begeleiding. “Omdat ze op dezelfde plek een film heeft gemaakt, begrijpt ze precies de context van het probleem. Onze gesprekken zaten al direct op een hoger niveau. We konden het bijvoorbeeld hebben over de rigiditeit van onze eigen vooroordelen. En over hoe je zorgt dat iemand voor de camera haar leven blijft leven.”

    Ed Lachman

    Blijven kijken

    Net als Longinotto was ook Ed Lachman nieuw op de Summerschool. Hij was verrast door het hoge niveau van de deelnemers. “Het zijn al ervaren filmmakers en cameramensen die heel goed weten wat ze aan het doen zijn. In de interactie gaat het er vaak vooral om om zaken nog beter af te bakenen. Ik heb eigenlijk het idee dat ik hier meer leer van hen dan omgekeerd. Ik herken mezelf in wie ze zijn, maar tegelijkertijd zijn ze verder dan ik was in die fase van mijn loopbaan.” 

    Voor Lachman is het belangrijk dat je als cameraman een relatie ontwikkelt met het onderwerp en tijdens het filmen open blijft staan voor wat er voor de camera gebeurt. “Maar ook als je niet filmt moet je goed blijven kijken naar de wereld waarin je leeft. Dat verruimt je blik.”

    De Noorse regisseur Benjamin Ree en zijn producer Kristoffer Kumar, makers van het project Crime Pays (over een dief van kunstwerken), laafden zich aan de kennis van hun tutors. “We willen graag echt observerend werken en hebben veel geleerd over hoe je door de camera en jezelf op een bepaalde manier te bewegen, zo min mogelijk aanwezig kunt zijn in een ruimte.” De twee Noren leerden niet alleen van de ervaren specialisten, maar ook van hun mededeelnemers. “Het was ontzettend inspirerend te zien hoeveel verschillende soorten projecten er waren. Dat laat je ook heel erg nadenken over het waarom van de keuzes die je zelf hebt gemaakt.”

    Markt

    Het bekijken van veel documentaires is een van de adviezen die sales agent Gitte Hansen heeft. Ook Hansen, van het Zwitserse First Time Films, is voor het eerst bij de Summer School betrokken. “Het is geweldig voor filmmakers om de kans te krijgen hierheen te komen. Ze werken met fantastische regisseurs en editors en ik ben hier meer om hun zakelijke hart te ontwikkelen en ze voor te bereiden op de markt. Die is heel hard aan het veranderen, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van online storytelling. Dat verandert de ideeën over vaste lengtes en over waar je financiering vandaan moet halen.” 

    De makers van reguliere documentaires adviseert Hansen veel te reizen en te netwerken, goed voorbereid te zijn, en niet alleen te praten, maar vooral ook goed te luisteren. Wat ze zelf tijdens de Summerschool ook doet. “Ik stel vooral vragen, die leiden tot discussies en eigen conclusies. Over ethische kwesties bijvoorbeeld: in hoeverre moet je je onderwerp tegen zichzelf in bescherming nemen?”

    Met die vraag worstelen deelnemers Gábor Hörcher (regisseur) en Inez Mátis (producer) bij hun project The Emma Show, dat gaat over een beroemd sex-chat stel dat besluit te stoppen met hun online performances om hun huwelijk te redden. Ze keren terug naar Hongarije om daar een eigen studio op te zetten. “We zijn anderhalf jaar geleden begonnen met de productie”, vertelt Hörcher, die in 2011 met zijn film Drifter al werd geselecteerd voor de Summer School, maar op het laatste moment niet kon deelnemen. De film won later de First Appearance Award op IDFA. “Ik heb al een aantal maanden gefilmd, dus dit is het perfecte moment voor de Summer School. We kunnen reflecteren op wat we al hebben en bedenken welke kant het uit moet, en praten over hoe we omgaan met de delicate aspecten in de film. De twee hoofdpersonen zijn heel open, maar Emma heeft veel nare ervaringen gehad. We worstelen ermee hoe ver we kunnen gaan met dat tonen en in hoeverre we haar moeten beschermen en helpen.”

    Inez Mátis en Gábor Hörcher

    Instinct volgen

    Hörcher is niet de enige deelnemer met IDFA-ervaring. Regisseur Alisa Kovalenko van het project Home Games was vorig jaar op IDFA met Alisa in Warland. Kovalenko kon zelf niet naar Amsterdam komen voor de Summer School, dus zorgen editor Olha Zhurba en producent Stephane Siohan dat ze in de editing room via Skype aanwezig is voor de sessies met editor Ollie Huddleston. Home Games gaat over de twintigjarige, getalenteerde voetbalster Alina, die voor het dilemma staat of zij haar succesvolle sportcarrière op zal geven om na de dood van haar moeder voor haar familie te zorgen. 

    Huddleston is inmiddels een oude getrouwe bij de Summer School. Voor de vaste editor van Kim Longinotto is het werken met talentvolle filmmakers inspirerend. Hij ziet de deelnemers meer als collega’s dan als leerlingen. Die bescheidenheid toont hij ook in zijn werk. “Als editor is het het belangrijkst om de film op de eerste plaats te zetten, niet je ego. Je moet je steeds afvragen of iets belangrijk is voor de film en de personages erin. Daarnaast moet je op jezelf vertrouwen en je instinct volgen. Dan weet je ook wanneer iets klaar is.”

    “Ollie heeft ons geholpen om de verhaallijn nog duidelijker te krijgen”, vertelt editor Zhurba. “En met de ontwikkeling van een tweede hoofdpersoon in de film. Dat is vaak lastig, omdat je dan twee verhaallijnen krijgt, die je bij elkaar moet krijgen, maar ook van elkaar moet onderscheiden.” Een extra uitdaging is het tot leven brengen van die tweede hoofdpersoon, de overleden moeder van Alina. “We hadden geen opnames van haar”, vertelt producer Siohan. “Maar we zijn nu bezig om met foto’s en door de verhalen van mensen in de film over haar toch een beeld te creëren.” De gesprekken met Huddleston hielpen daarbij en gaven de makers nog veel meer inzichten. Zhurba: “Een van de belangrijkste vragen die hij stelde was ‘waar in de film zitten de momenten van waarheid?’ Dat zijn de momenten waarop je het dichtst bij het echte verhaal komt.” Siohan: “Bij het bekijken van het ruwe materiaal vond hij ook verborgen schatten, die wij in eerste instantie niet heel krachtig vonden. Dat was heel waardevol.”

    Foto's: Nichon Glerum

    The Emma Show

    • Gábor Hörcher
    • 90 min

    The famous American sex-chat couple is out to save their marriage by stopping to perform and starting their own studio in Budapest as they have been expelled form the States.

    Crime Pays

    • Benjamin Ree
    • 90 min

    Two valuable paintings from an acclaimed artist are stolen. The thief is caught. In court the painter invites the thief home to portray him, and a most uncommon friendship occurs.

    Drifter

      Report: IDFAcademy Summer School 2016

      • Industry
      • 12 juli 2016
      • De redactie

      Deelnemers geselecteerd voor IDFAcademy Summer School 2017

      • Industry
      • 25 april 2017
      • De redactie

      Ed Lachman is tutor tijdens IDFAcademy Summer School

      • Industry
      • 31 mei 2017
      • De redactie

      'Film is een vorm van hekserij'

      • Festival
      • 20 november 2017
      • De redactie

      Luister terug naar IDFA 2017

      • Media
      • 28 januari 2018
      • De redactie

      IDFAcademy Summer School maakt deelnemers 2018 bekend

      • Industry
      • 1 mei 2018
      • De redactie

      Pawel Lozinski en Niels Pagh Andersen tutors bij IDFAcademy Summer School

      • Algemeen
      • 23 mei 2018
      • De redactie