Achter de coulissen

    • Festival
    • 23 november 2020
    • Door Nicolas Rapold

    Politici schetsen een beeld van een wereld die ze willen ondersteunen of tot stand brengen. Wat betekent dit voor documentairemakers, die ook een beeld van de wereld geven?

    Sinds het begin van de cinéma vérité hebben veel regisseurs een kijkje genomen ‘achter de schermen’ van de politiek, wat begon met Primary uit 1960, de documentaire over de voorverkiezing van John F. Kennedy. In plaats van alleen maar de slogans en toespraken, wilde men de persoon achter de politicus, de werkelijke machtsverhoudingen en de rommelige procedures van overheid en politiek doorgronden. Het maken van dit soort films is alleen maar ingewikkelder geworden met de huidige 24-uurs nieuwscycli en de algehele verwachting dat we processen kunnen observeren die in feite heel moeilijk te beschrijven zijn. The Backstage of Politics presenteert de politieke praktijk vanuit verschillende invalshoeken en perspectieven, vanuit woonwijken en naties, beginnende campagnevoerders en historische helden.

    Mayor van David Osit geeft een goed beeld van wat de baan van politicus eigenlijk inhoudt, een baan die vereist dat je de mouwen opstroopt en zowel grote als kleine problemen aanpakt. De camera volgt Musa Hadid, de burgemeester van de Palestijnse stad Ramallah, die met allerlei zaken tegelijk bezig is, van gemeentelijke herstelwerkzaamheden tot soevereiniteitskwesties. Er zijn hilarisch alledaagse momenten (een restauranteigenaar staat erop dat de burgermeester aan een tafel gaat zitten en zijn eten proeft), maar we krijgen ook de acties van Israëlische soldaten te zien, die ons herinneren aan de instabiele machtsverhoudingen in het Midden-Oosten. Het stadsbestuur blijkt inderdaad een nuttige focus te bieden op het politieke werk, aangezien die direct invloed heeft op het dagelijks leven, zoals City Hall, de nieuwste film van Frederick Wiseman laat zien. Wiseman richt de lens op de Amerikaanse stad Boston en maakt een uitgebreid mozaïek van alle mensen en afdelingen die betrokken zijn bij huisvesting, welzijn, verkeersveiligheid of de herdenking van historische gebeurtenissen. Via Boston (en zijn burgemeester Marty Walsh) zien we het politieke handwerk van volksvertegenwoordigers en de veldslagen (zowel in de vergaderzaal als op straat) die namens de burgers en het land worden uitgevochten.

    De geselecteerde films in The Backstage of Politics kunnen doortastend de ongemakkelijke kant van de politiek blootleggen, bijvoorbeeld als het gaat om mensen die agenda’s nastreven die anderen in gevaar brengen. In White Noise van Daniel Lombroso maken we kennis met drie voorstanders van het witte superioriteitsdenken in een tijd waarin de haatmisdrijven in de Verenigde Staten toenemen: Mike Cernovich, Lauren Southern en Richard Spencer. Dankzij Lombroso's onthullende interviews en zijn televisie-achtige aanpak zien we hoe zij met behulp van sociale media een populaire, op verongelijktheid en superioriteit gebaseerde, tweezijdige filosofie verkondigen en tegelijkertijd een routinematig opportunisme aan de dag leggen. De tegenstellingen binnen de Amerikaanse cultuur worden levendig weergegeven in 'Til Kingdom Come van de Israëlische filmmaker Maya Zinshtein, die de merkwaardige connectie tussen evangelische christenen en Israël verklaart. Evangelische gemeenten in Amerika schenken Israël miljoenen dollars en hebben toegang tot de hoogste regionen binnen de Amerikaanse regering, maar deze steun komt voort uit een geloof in het armageddon en de plaats van Israël in de christelijke 'eindtijd'. Zinshtein brengt een jonge predikant voor het voetlicht die deel uitmaakt van het systeem, en een fondsenwerver die Joods is en de spanningen onderkent, maar doorgaat met zijn werk.

    Veel van deze films spelen zich af in het heden, maar twee gaan terug in de tijd en stellen vragen over het verleden die nog niet beantwoord zijn. MLK/FBI van de doorgewinterde regisseur en editor Sam Pollard toont de schandelijke en gevaarlijke bespionering van Nobelprijswinnaar Martin Luther King Jr. door ’s lands machtigste organisatie voor wetshandhaving. Door hoofdzakelijk gebruik te maken van nieuwsfragmenten en archiefbeelden en nauwelijks van interviews, volgt Pollard gedetailleerd het verloop van Kings opkomst en brengt hij nauwkeurig de aanvallen op hem in kaart door een establishment dat de burgerrechtenleider als een bedreiging beschouwde. In Gorbachev. Heaven voert regisseur Vitaly Mansky, een gewiekst interviewer, een reeks kat-en-muisgesprekken met Michail Gorbatsjov – de eens zo moedige premier die tijdens de ineenstorting van het uitgestrekte Sovjet-rijk voor perestrojka pleitte, thans woonachtig in een ruime staatsvilla. Deze film toont op fascinerende wijze aan hoe de geschiedenis zich tegen heronderzoek kan wapenen; de bijna negentig jarige Gorbatsjov houdt zich op de vlakte als hem gevraagd wordt wie precies verantwoordelijk is voor de periode van grote mondiale veranderingen waaraan hij heeft bijgedragen.

    Zoals MLK/FBI en Gorbachev. Heaven de geschiedenis die we dachten te kennen aan nader onderzoek onderwerpen, zo analyseert Carmen Losmann in Oeconomia een fenomeen dat we eveneens heel goed menen te kennen: geld. Losmanns back-to-basics-benadering belicht de complexe machinerie van de financiële wereld door fundamentele vragen te stellen als: hoe wordt geld geschapen, hoe beïnvloeden deze aannames onze economie en ons leven? In een typische, ontnuchterende scene laat een ervaren Duitse bankier zien hoe je met een paar muisklikken een lening verstrekt, en hoe de economie door dit soort schulden wordt gestut. Aan de andere kant van de wereld richt Jill Li in Lost Course het vergrootglas op de democratie. Evenals Losmann beseft Li dat een ingewikkeld onderwerp een bijzondere benadering vereist, en die vindt zij in een eigentijdse Chinese traditie, die van de lange documentaire. Voor deze film volgt ze dorpelingen in Wukan, Zuid-China, die eindeloos in gevecht zijn met de ambtenarij voor hun landrechten, tegen de achtergrond van de historische verschuiving van communisme naar kapitalisme.

    Sommige filmmakers in The Backstage of Politics stellen provocerende kwesties aan de orde door oude en recente beelden naast elkaar te zetten. In Dormant van Natalia Labaké zien we homevideo’s uit de jaren tachtig en negentig waarin we zien hoe innig haar grootvader, een Argentijnse advocaat en politicus, verstrengeld is met president Carlos Menem en de peronistische partij. Beelden van dezelfde familie maar decennia later suggereren dat de destijds zo vanzelfsprekende geslachts- en machtsverhoudingen misschien niet voor alle betrokkenen even gezond waren. En in de ritmische gemonteerde korte film Brazil Is Thee Haiti Is (T)here verbindt Carlos Adriano de bloedige wreedheid van de Braziliaanse betrokkenheid bij een VN-vredesmissie in Haïti in 2005 en 2006, met de huidige autoritaire regering van Brazilië. Adriano laat een fragment van een man die president Jair Bolsonaro persoonlijk uitdaagt, terugkeren als een revolutionair refrein.

    Laat me afsluiten met de toekomst. In She Had a Dream volgt regisseur Raja Amari de 25-jarige Tunesische politica in de dop Ghofrane Binous, die zich kandidaat stelt voor een progressieve zetel in het parlement. De film werpt een blik op een jonge generatie in opkomst binnen een traditionele samenleving, in het bijzonder op een zwarte vrouw die vanwege racisme en seksisme dubbel buitenstaander is. Amari maakt van Binous geen held, want ze leert met vallen en opstaan, en we zien hoe rijk en ingewikkeld Binous’ leven met vrienden en familie is, zowel binnen als buiten de politiek. En zo wordt opnieuw aangetoond dat een documentaire het meest authentiek is wanneer het een beeld, in plaats van onwrikbaar vast te zetten, toont in al zijn veranderlijkheid.

    Gerelateerd

    The Backstage of Politics

    • 2 november 2020

    Deze website maakt gebruik van cookies.

    Door het gebruik van cookies kunnen wij meten hoe onze site wordt gebruikt, hoe deze nog verder kan worden verbeterd en om de inhoud van online advertentie uitingen te personaliseren.

    Lees
     hier alles over ons cookiebeleid. Indien je kiest voor weigeren, plaatsen we alleen functionele en analytische cookies