In Memoriam: filmmaker Heddy Honigmann (70)

    • Nieuws
    • 24 mei 2022
    • Door de redactie

    Op 21 mei overleed op 70-jarige leeftijd de gelauwerde documentairemaker Heddy Honigmann. Haar oeuvre, waarvoor ze van IDFA in 2013 de Living Legend Award ontving, draaide om intieme ontmoetingen, gebaseerd op een diepe vertrouwensband. Ze stond bekend om haar sociaal-politieke engagement en haar gevoel voor tederheid die ze in haar films op een zeer eigen wijze voelbaar kon maken.

    Heddy Honigmann (Lima, 1951) woonde en werkte sinds 1978 in Nederland, waar ze bijna elk jaar een film maakte, zowel documentaires als speelfilms. Muziek speelde vaak een grote rol in haar films, zoals Het ondergronds orkest (1997) over muzikanten in de Parijse metro, Crazy (1999) waarin Nederlandse blauwhelmen vertellen over hun lievelingsmuziek tijdens vredesmissies) en Om de wereld in 50 concerten (2014) over het Koninklijk Concertgebouworkest. Deze laatste was in 2014 de openingsfilm van IDFA. In datzelfde jaar was Heddy Honigmann ook eregast op IDFA, met een Masterclass, retrospectief en Top 10 van haar favoriete documentaires. In 2015 werd ze lid van de Akademie van Kunsten van de KNAW en in 2016 ontving ze de Oeuvreprijs van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Met een deel van het geldbedrag dat ze samen met de prijs ontving, steunde ze in de jaren erna een aantal filmprojecten van het IDFA Bertha Fund, waaronder de Russische film Where Are We Headed van de Belarussische filmmaker Ruslan Fedotow. Fedotow won met deze film in 2021 de IDFA Award for Best First Feature.

    Het onzichtbare zichtbaar maken

    Filmjournalist Ronald Rovers typeerde Honigmann in 2014 voor IDFA als iemand die zeer precies kon kijken en luisteren:

    "Weinig filmmakers komen zo dichtbij als Heddy Honigmann. Tussen filmmaker en geportretteerde staan altijd obstakels: de camera zelf (dat onding dat mensen afleidt en doet verstijven), de verkeerde vragen die een interviewer kan stellen, de defensieve houding van mensen die het moeilijk vinden te praten over pijn en tegenslagen, het falende geheugen. Honigmann laat die obstakels verdwijnen door heel precies te kijken en luisteren. Je ziet het aan de blik van de camera, die altijd oog heeft voor sprekende details, en je hoort het aan de vragen die ze stelt. Altijd oprecht nieuwsgierig, altijd met respect. Maar je hoort het vooral aan de antwoorden die mensen geven. Er heerst rust aan de andere kant van de lens en je merkt dat mensen de camera vergeten, omdat ze de interviewer vertrouwen en omdat Honigmann ze meeneemt naar een andere plaats en tijd. ln al haar films maakt Honigmann het onzichtbare zichtbaar. En niet alleen omdat ze met haar zoekende, geduldige camera herinneringen naar boven haalt die zichtbaar worden op die prachtige getekende gezichten, maar ook omdat het vaak de herinneringen zijn van mensen naar wie de geschiedenis niet luistert. Stemmen die verloren gaan in de maalstroom, de melancholische ondertonen van de wereld, stemmen die dankzij haar nog even niet vergeten worden."

    Tederheid

    Ter gelegenheid van de Top 10 die Honigmann in 2014 voor IDFA samenstelde, sprak ze over haar sociaal-politieke engagement en de tederheid in haar films:

    "Ik hou van de mensen die ik film. Producent Pieter van Huystee zei ooit tegen me dat ik moest leren om nare mensen te filmen. 'Waarom zou ik?', zei ik. 'Dat doen al genoeg filmmakers. Ik wil lieve mensen filmen.' (...) Als ik film, probeer ik ook een situatie te creëren waarin mensen zich op hun gemak voelen. Ik geef ze iets te doen zodat ze de camera vergeten.""

    Tranen

    Heddy Honigmann kreeg in 2013 de sporadisch uitgereikte IDFA Living Legend uitgereikt. Bij die gelegenheid verwees ze naar een uitspraak van Peter Wintonick, de enkele dagen ervoor overleden documentairemaker en inspirator van velen bij IDFA: "Hij zei ooit dat je tranen in een kopje thee moet laten vallen om die uit te gieten over een plant. En dat is wat documentaires ook behoren te doen", stelde Honigmann in haar ontvangsttoespraak.

    Vereenvoudigen

    Honigmann maakte in het begin, naast documentaires, ook speelfilms, zoals Hersenschimmen en Tot ziens. Haar aanpak verschilde daarin niet veel, zo zei ze in 2013 tegen filmjournalist Geoffrey Macnab.

    "Ik zal allebei blijven doen. Ik zie niet zo'n groot verschil. Als je met ervaren documentairemakers spreekt, benadrukken die ook de verschillen niet. Ook in documentaires doen regisseurs soms aan mise-en-scène. Je zou kunnen zeggen dat ik mensen regisseerde om meer zichzelf te zijn. Er is dus mise-en-scène in documentaires. Je hebt zo veel keuzes. De werkelijkheid is zo ingewikkeld dat je moet vereenvoudigen om het te kunnen begrijpen!"

    Masterclass Heddy Honigmann - IDFA 2014

    Gerelateerd

    Retrospectief Heddy Honigmann

    • Festival
    • 5 november 2014
    • De redactie

    Masterclass Heddy Honigmann

    • Festival
    • 22 november 2014
    • De redactie

    Honigmann krijgt Living Legend Award

    • Festival
    • 20 november 2013
    • De redactie

    The Road to IDFA: Heddy Honigmann

    • Festival
    • 19 november 2014
    • De redactie

    Heddy Honigmann over haar Top 10

    • Festival
    • 5 november 2014
    • De redactie

    Heddy Honigmann over de Living Legend Award

    • Festival
    • 26 november 2013
    • De redactie

    Filmmaker Heddy Honigmann

    • 21 maart 2017

    Deze website maakt gebruik van cookies.

    Door het gebruik van cookies kunnen wij meten hoe onze site wordt gebruikt, hoe deze nog verder kan worden verbeterd en om de inhoud van online advertentie uitingen te personaliseren.

    Lees
     hier alles over ons cookiebeleid. Indien je kiest voor weigeren, plaatsen we alleen functionele en analytische cookies