Kill Your Darlings: Free the Mind

Er moeten altijd scènes sneuvelen voor de final cut. Omdat ze toch te weinig toevoegen of de film anders te lang wordt bijvoorbeeld. We vroegen filmmakers naar geschrapt materiaal en waarom het afviel. Deze keer de beurt aan Phie Ambo van Free the Mind.

In Free the Mind belicht Phie Ambo de heilzame effecten van meditatie – zoals onder meer gepraktiseerd in boeddhistische kloosters – op de getroebleerde menselijke geest. Helaas bleek een gesprek met de Dalai Lama niet in de film te passen.

'Ik had drie dagen gereisd om op locatie te kunnen filmen in Dharamsala', vertelt Ambo. 'Daarbij inbegrepen een oponthoud van twee dagen in Frankfurt, een autorit van twaalf uur over waanzinnige Indiase bergweggetjes, het verlies van m'n bagage en het passeren van vijf controleposten van het leger met mijn camera verborgen onder een deken. Het was, kortom, een lange en vermoeiende reis geweest. Dus ik was blij dat ik eindelijk die opname van tien minuten op zak had en ging opgelucht terug naar de montagekamer.'

De vreugde bleek van korte duur. Ambo: 'Toen we de film integraal terugzagen met de bewuste scène erin, bleek de toon van het geheel helemaal veranderd te zijn. De invalshoek was religieus en politiek geworden, wat vreemd was want de woorden van de Dalai Lama hadden noch een politieke noch een religieuze strekking – integendeel. Hij zegt dat het belangrijk is om de boodschap van vriendelijkheid en barmhartigheid op seculiere wijze over te dragen. Maar het feit dat hij zo'n politiek en religieus boegbeeld is, maakt het erg moeilijk om daar onbevooroordeeld naar te luisteren.'

En zo besloot Ambo het kostbare fragment te verwijderen. 'Het was de moeilijkste beslissing die ik ooit bij voltooiing van een film heb moeten maken', verzekert Ambo. 'Niet in laatste plaats vanwege de strijd die ik heb moeten leveren om op de locatie te komen. Maar dergelijke sentimenten mogen geen rol spelen bij het montageproces. Je krijgt als filmmaker eenmalig de kans om het publiek bij de les te houden. Niemand gaat opnieuw kijken om te controleren of ze het wel goed begrepen hebben.'

Free the Mind

  • Phie Ambo
  • 2012
  • 80 min

Een jongetje en twee oorlogsveteranen met mentale stoornissen onderwerpen zich, om hun brein te temmen, aan therapieën gebaseerd op oosterse meditatietechnieken.