Kim Longinotto over haar filmstijl

    • Festival
    • 17 november 2007
    • Door Maricke Nieuwdorp

    Een gesprek met filmmaker Kim Longinotto over de inhoudelijke en stilistische keuzes in haar oeuvre, waarin vrouwen en kinderen vechten om hun leven in eigen handen te krijgen.

    Wat zouden we uw thema kunnen noemen?
    "De grote gemene deler is dat de vrouwen en kinderen in mijn films allemaal outsiders zijn die in eerste instantie de zwakkere partij lijken, maar sterker worden in de loop der tijd. Ze breken de regels."

    Waarom maakt u geen gebruik van interviews?
    "Ik film zonder script en zonder interviews. Het is vooral wachten tot er wat gebeurt. Ik wil niet dat mensen mij aan de hand van vragen iets uit gaan leggen. Mensen vertellen je namelijk veel meer als je ze slechts volgt. Zo krijg je het effect van een fictiefilm, dat je in het verhaal wordt getrokken. Soms heb ik mazzel en gebeurt er iets wanneer ik iemand voor het eerst ontmoet. Ik ga dan ook gelijk filmen in plaats van voorgesprekken houden. Anders zou je achter iets komen en dan moeten ze het nog een keer vertellen, maar dan met de camera, en dat is eigenlijk vooral saai."

    Vergeet men na een tijdje die camera?
    "Het hangt ervan af. De mensen zijn zich over het algemeen wel degelijk bewust van ons en de camera. Ze kijken er ook regelmatig in, spreken er soms tegen en moedigen ons aan om bepaalde gebeurtenissen te filmen. Soms vergeten ze ons, maar het is niet zo dat we onzichtbaar zijn. Ik ben ook niet die fly on the wall. Dat suggereert dat je verstopt bent, geen deel uitmaakt van het geheel – en dat is bij mij juist niet het geval."

    U heeft nooit commentaar en gebruikt geen voice-over, waarom niet?
    "Vaak breekt een voice-over het verhaal waar je net in zit. Een voice-over maakt dingen een absolute waarheid. En ik wil juist niemand vertellen hoe ze over iemand moeten denken. De film moet behoren aan de mensen in mijn film, niet aan hoe ik erover denk."

    Hoe denkt u over het ensceneren van gebeurtenissen?
    "Dat zou ik nooit, nooit doen! Ik zou me zo beschaamd voelen! Misschien zie je dat in het uiteindelijke resultaat amper, maar er is een subtiel verschil als de maker al weet wat personages gaan zeggen. In vind dat de balans tussen filmmaker en de mensen in de film scheeftrekt als je mensen vraagt dingen voor je te doen. Als mensen doen wat ik, na lang wachten, gehoopt had dat ze zouden doen, dan is het veel echter. Dan blijven ze dicht bij zichzelf."

    U maakt soms dramatische gebeurtenissen mee. Grijpt u wel eens in?
    "Het is me één keer overkomen dat ik moeite had om niet in te grijpen. Dat was bij The Day I Will Never Forget, bij een besnijdenis. Er was mij door de vrouwelijke dokter van tevoren gezegd dat ik geen stampei mocht maken als ik meeging. Zij werkte daar vijf jaar en had het vertrouwen van de gemeenschap gewonnen. En ze vertelde ook dat als wij er niet bij waren, dat de besnijdenis extremer zou zijn – en dat het kind dus ‘geluk’ had. Toen het meisje vastgehouden werd en tegenstribbelde was het zo moeilijk om haar niet te redden. Mijn god! Toen we de volgende ochtend teruggingen, waren de meisjes blij dat ze besneden waren. Ze hoorden erbij. Dat is de enige manier voor jonge vrouwen om in die gemeenschap te mogen blijven. En dat was dan ook wel weer een geruststelling om te zien. Maar ik voelde me echt een vreselijk monster dat ik op dat moment niets deed."

    Waar let u op bij het monteren van uw films?
    "Ik werk altijd samen met een goede editor die ervoor zorgt dat er gesneden wordt naar het ritme van de film. Dat de gemonteerde versie oogt zoals ik het gefilmd heb. Ik wil dat je als kijker op de plaats staat waar ik stond. Zo kan een scène zomaar bestaan uit slechts twee lange shots. Ik hou niet van stukken wegsnijden. Je ziet vaak in documentaires dat er tijdens een scène opeens het beeld van iemands hand of een schilderij aan de muur tussen wordt gezet. Daar heb ik zo’n hekel aan. In het echte leven kijk je tussendoor toch ook niet opeens naar iemands hand? Ja, als iemand opeens bloed op zijn hand heeft, haha! En je moet kijkers ook niet onderschatten. De meeste mensen zien echt wel of iets gesneden is omdat je bijvoorbeeld te weinig of slecht materiaal hebt."

    Hoe is het om tegelijkertijd te filmen en te regisseren?
    "Bijna al mijn films zijn erg intiem, dus wil ik het liefst zo min mogelijk mensen in mijn crew; alleen met een geluidsvrouw, soms met een vertaalster. Hoe meer mensen je hebt staan, hoe moeilijker het is om een veilige sfeer te creëren, hoe moeilijker mensen zichzelf kunnen zijn. Bovendien ben ik zelf ook vrij. Ik hoef geen aanwijzingen te geven."

    Wanneer geniet u het meest het van het proces?
    "Ik lig vaak wakker tijdens de opnameperiode. Dan vraag ik me af of de film wel goed wordt. Ik ben altijd bang dat ik met lege handen thuiskom. Je weet nooit of je aan het eind iets hebt. Ik hou minder van de opnameperiode en ben juist dol op monteren. Dan weet ik al dat ik mooie dingen in handen heb waar ik een film mee kan maken. ’t Is zoals het schrijven van een roman – zo stel ik me dat althans voor. Een verhaal dat zomaar ontstaat. Die tien weken van montage zijn echt de gelukkigste tijd van mijn leven."

    Gerelateerd

    'Film is een vorm van hekserij'

    • Festival
    • 20 november 2017
    • De redactie

    Deze website maakt gebruik van cookies.

    Door het gebruik van cookies kunnen wij meten hoe onze site wordt gebruikt, hoe deze nog verder kan worden verbeterd en om de inhoud van online advertentie uitingen te personaliseren.

    Lees
     hier alles over ons cookiebeleid. Indien je kiest voor weigeren, plaatsen we alleen functionele en analytische cookies