Samen zingen bij opening DocLab

    We liken, followen en posten ons suf – maar wat als we weer terugkeren naar het leven zelf? Op de openingsavond van DocLab overheerst het offline algoritme, tot en met een samenzang van het publiek.

    Op het logo van DocLab is sinds de oprichting elk jaar een kat. Waarom? Omdat het internet meer van katten dan van honden houdt. Op de vraag waarom dát dan weer is, moest DocLab-directeur Caspar Sonnen het antwoord jarenlang schuldig blijven. Tot een week geleden,  vertelt hij in zijn inleiding bij de opening van de elfde editie van IDFA’s multimediaspeeltuin.

    Het publiek in de uitverkochte Expozaal in de Brakke Grond leest de verlossende theorie – van virtual reality-pionier Jaron Lanier – op het grote scherm: Facebook maakt ons tot goed afgerichte honden, en dat weten we dondersgoed. Intussen bewonderen we de onafhankelijkheid die katten tentoonspreiden. En elke keer als we een kattenvideo bekijken, zien we een symbool van die afbrokkelende identiteit, waaraan we ons proberen vast te klampen.

    Het oorspronkelijke idee van internet, dat ongelimiteerde vrijheid beloofde, begint zich nu tegen ons te keren. Met het ‘internet of things’ is alles om ons heen, van zelfdenkende koelkast tot straatinrichting, met elkaar verbonden en van de computer afhankelijk. Het wordt langzamerhand het ‘internet of shit’, parafraseert Sonnen een DocLab project dat nog in de steigers staat. Een bekende viral video van een cavia die melancholisch de camera in kijkt toont Sonnen als symbool van de existentiële crisis waarin de sector verkeert.

    Performancekunstenaar Lauren McCarthy houdt een presentatie over haar pogingen om die algoritmes af te troeven. Vorig jaar presenteerde ze op DocLab al een app waarin gebruikers haarzelf als analoge ‘follower’ konden inschakelen, dit jaar neemt ze de rol aan als levensechte huisrobot Siri of Alexa. Inwoners van Los Angeles konden zich aanmelden om haar controle te geven van de apparaten in hun huizen. Ze toont een aantal beelden uit hun huiskamers, waarbij deelnemers vertellen hoe Lauren hun leven heeft verrijkt. “Ze stelde voor dat ik elke drie weken mijn haar moest knippen”, verklaart een van hen. “Sindsdien heb ik een stuk meer zelfvertrouwen.” Zijn we nou zo ver gekomen dat we zelfs de intiemste beslissingen in ons eigen huis outsourcen, vraagt McCarthy zich af. 

    Hoofdgast van IDFA en multimediakunstenaar Jonathan Harris geeft een persoonlijk getinte uiteenzetting over de inzichten die hij kreeg toen zijn moeder overleed. Hij opende haar ooglid, en merkte dat er iets uit was verdwenen. “Ik besefte dat een lichaam niets meer is dan een soort ruimtepak om het leven te beleven. Waarmee je kunt ruiken, voelen, aanraken. Het is de perfecte virtual-realitymachine, die een wereld toont die mooier en intenser is dan wat voor VR-beleving dan ook.”  Hij vertelt dat hij terugverhuisde naar de familieboerderij in Vermont, en rituelen zocht om zich de omgeving eigen te maken. Een van die rituelen is het zelf maken van glazen objecten, gemaakt van de oorspronkelijke grondstoffen, de as van zijn moeder en haar verbrande bezittingen. Met een plaatselijke glaskunstenaar bouwde hij zeven maanden aan een oven met hout en klei uit de omgeving, tot er na het harde werk eindelijk drie glassculptuurtjes konden worden geproduceerd

    Eigenlijk zijn rituelen ook een vorm van technologie, stelt Harris: een middel dat geloof vorm geeft – en zonder geloof is er geen werkelijkheid. Het leven zelf is het beste medium dat er is, concludeert Harris zijn presentatie.

    Als slotakkoord van de avond transformeren de collectieven The Smartphone Orchestra en Anagram de zaal tot een veelkoppig zangkoor. Het publiek wordt gevraagd om naar een tijdelijke mobiele website te gaan, die bij ieder een andere kleur aanneemt. Zwaaiend met alle smartphones lijkt de zaal een zee van kerstverlichting. Dan volgt een serie opdrachten, waaronder meeneuriën van een bepaald woord dat op je scherm verschijnt en het tenslotte samenvoegen van die woorden tot een zin.

    “Ik vindt het altijd zo lastig om verslag te doen van DocLab”, fluistert collega M. tegen het einde. En gelijk heeft ze: DocLab moet je zelf meemaken.

    Foto's:  Spotlight Foto

    Lauren

    • Lauren McCarthy
    • 2017

    Lauren McCarthy probeert wat controle op de technologie te herwinnen door van zichzelf een menselijk smart-home-systeem te maken.

    Jonathan Harris, eerste internetkunstenaar die Top10 samenstelt

    • Festival
    • 21 september 2017
    • De redactie

    Uncharted Rituals: de dans van mens en technologie

    • Festival
    • 2 november 2017
    • De redactie

    'Mensen zouden hun eigen ervaring moeten vertrouwen'

    • Festival
    • 15 november 2017
    • De redactie

    Jonathan Harris: ‘Het leven is het ultieme medium’

    • Festival
    • 18 november 2017
    • De redactie

    IDFA 2017 in woord

    • Overig
    • 30 november 2017
    • De redactie

    Bekijk de Master Talk van Jonathan Harris

    • Festival
    • 21 december 2017
    • De redactie

    Kijk terug: DocLab Interactive Conference

    • Media
    • 29 januari 2018
    • De redactie

    Filmmaker Jonathan Harris

    • 30 mei 2018