‘Hij leek een delicate neonazi te zijn’

    • Festival
    • 22 november 2017
    • Door Ronald Rovers

    Tenminste. Online. In de twee jaar die het productieteam van The White World According to Daliborek daarna over de vloer kwam bij de veertigjarige Daliborek en zijn moeder, kregen ze behoorlijk wat antisemitische bagger te verstouwen.

    Het was niet dat Vít Klusák het plan had om een film over neonazi’s te maken. Hij kwam er gewoon een tegen, online. De beste man was een honkbalknuppel aan het unboxen – een YouTubefenomeen waarbij mensen kijken naar hoe iemand een doos uitpakt – en legde uit dat je bij het knuppelen van anarchisten moet oppassen dat je ze niet doodslaat. “Hij leek een delicate neonazi te zijn”, zei Klusák (op de foto links) dinsdag tijdens de Doc Talk met coscenarist Marianna Stranska en moderator Rob Schröder. 

    Klusák was niet helemaal onbekend met het onderwerp. In 2011 vroegen studenten aan de filmacademie in Praag waar hij doceert of hij wilde meewerken aan een film over een geplande demonstratie van neonazi’s door een wijk waar veel Roma wonen. Eén groep filmde de aanwezige journalisten, één groep filmde de politie en een derde groep deed de neonazi’s. “Het viel me op dat journalisten soms een verdraaid gevoel van gebalanceerde verslaggeving hebben. Sommige lijken te denken dat je de Holocaust eerlijk verslaat als je 30 seconden zendtijd aan Hitler geeft en 30 seconden aan de joden.”

    Die achtergrond zou Daliborek kunnen kennen, zei Schröder. Dus hoe haalde Klusák zijn hoofdpersoon over om mee te doen? “Hij wilde eerst niet. Was bang dat hij gearresteerd zou worden. Ik wees hem erop dat hij een fervent amateurfilmer was, want hij heeft zo’n 300 video’s online staan, en nu de kans kreeg om met een professionele productie mee te doen. Toen begonnen zijn ogen te glinsteren. Het tweede was dat we het nogal minimale salaris compenseerden dat hij misliep door mee te doen. Hij verdient zo’n 300 euro per maand.”

    Waanideeën

    “Het is bijna ondraaglijk om naar te kijken”, zei Schröder. “Om anderhalf uur lang naar die meningen te luisteren. In Nederland worden mensen gearresteerd als ze dit zeggen. Hoe is dat in Tsjechië?”

    Ook voor het productieteam was het niet makkelijk om twee jaar lang met dit extremisme geconfronteerd te worden. Een van de productieassistenten weigerde alle contact met Daliborek, zijn vriendin, zijn moeder en haar vriend, buiten het contact dat voor de productie noodzakelijk was.

    Klusák en Stranska benadrukten dat het in grote delen van Tsjechië normaal is om zo te praten en er antisemitische ideeën op na te houden. “Veel mensen denken zo. Niemand biedt weerwoord. Ook de staat houdt zich stil.” Daarom is het volgens Stranska cruciaal om in gesprek te blijven. “Je kunt ze wegzetten als walgelijke racisten, maar dan escaleert de situatie. Deze mensen krijgen geen enkele nieuwe informatie. Ze zoeken zelf nergens naar. Ze verifiëren of falsificeren hun ideeën niet. Ze draaien in hun eigen waanideeën rond.” 

    Een bezoek aan een concentratiekamp werkt ook niet per se louterend, zei Stranska. "We hebben meerdere commerciële tours gedaan en er gaan best veel neonazi’s naar die kampen. Om zichzelf bij de poort te fotograferen.”

    Volgens Klusák moet 'ieder van ons op zoek naar zijn eigen lokale neonazi' om die mee te nemen “naar een goed Aziatisch restaurant of een boek over de inleiding in het boeddhisme cadeau te doen. Ik wil maar zeggen: blijf in gesprek.”

    Gerelateerd

    IDFA 2017 in woord

    • Overig
    • 30 november 2017
    • De redactie

    Deze website maakt gebruik van cookies.

    Door het gebruik van cookies kunnen wij meten hoe onze site wordt gebruikt, hoe deze nog verder kan worden verbeterd en om de inhoud van online advertentie uitingen te personaliseren.

    Lees
     hier alles over ons cookiebeleid. Indien je kiest voor weigeren, plaatsen we alleen functionele en analytische cookies