Sans soleil

“Het verleden is als een vreemd land”, schreef Chris Marker in Les dépays, een boek met foto’s en korte essays dat beschouwd kan worden als een aanvulling op zijn film Sans soleil. In die film combineert hij documentaire beelden – deels uit archieven, deels geschoten door hemzelf – van onder meer Kaapverdië, Guinee-Bissau en vooral Japan, dat een levenslange fascinatie was voor Marker. Op de geluidsband leest een vrouwenstem brieven voor van de fictieve cinematograaf Sandor Krasna, een alter ego wellicht van Marker zelf. Brieven die gaan over wat hij zag. Over wie we waren toen we iets meemaakten en wie we zijn wanneer we ons dat herinneren.

Sans soleil is als de oervorm van de essayfilm, met zijn associatieve dialectiek tussen woord en beeld, zijn mengeling van fictie en documentaire. Het is een politieke film, een etnografische film. Een liefdesverklaring aan katten en uilen. Een film die ondefinieerbaar is en met elke keer dat je hem ziet weer nieuwe vormen aan lijkt te nemen. Omdat de ogen waarmee je kijkt niet de ogen zijn waarmee je de film gisteren, of tien jaar geleden zag.