Ter nagedachtenis aan Patricio Guzmán (1941-2026)
Filmmaker Patricio Guzmán overlijdt op 85-jarige leeftijd.
De eerste keer dat ik La batalla de Chile (The Battle of Chile), zag, voelde het als een ontbrekend puzzelstukje van mijn eigen leven. De trilogie vertelde me een stuk Chileense geschiedenis die ik niet had meegemaakt, maar die wel bepalend was geweest voor mijn leven. Ik zag mensen die vochten voor een nieuwe samenleving en hun idealen, en militairen die met geweld een democratisch gekozen regering afzetten. Door deze films begon ik het Chili te begrijpen dat mijn ouders in de jaren 60 en 70 hadden meegemaakt.
Jaren later, in een periode waarin het IDFA Bertha Fund documentairefestivals en -initiatieven wereldwijd steunde, kwam één zin steeds terug in aanvragen uit Latijns-Amerika, Afrika en Azië: "een land zonder documentaire cinema is als een familie zonder fotoalbum." Een uitspraak van Patricio Guzman die altijd terugkwam als hij sprak over documentaire film en zijn oeuvre.
Ik ontmoette makers uit Syrië, Myanmar, Senegal, Oekraïne en andere landen en zodra Chili ter sprake kwam noemden zij Patricio Guzmán. Ze herkende zich in zijn films, ze herkende hun land in zijn werk. Maar bovenal inspireerde zijn oeuvre hen om films te maken en hun eigen verhalen te vertellen.
Zijn laatste trilogie, Nostalgia de la luz (Nostalgia for the Light), El botón de nácar (The Pearl Button), La cordillera de los sueños (The Cordillera of Dreams), is beeldend en pijnlijk mooi in hoe het leed onder het militaire regime in verband wordt gebracht met het adembenemende Chileense landschap. De geschiedenis van een land wordt in beeld gebracht als een universele, existentiële pijn die even fundamenteel is als onze relatie met de sterren, water, woestijnen en bergen.
Met het overlijden van Guzmán verliezen we een groot filmmaker die een indrukwekkend oeuvre achterlaat, dat ook staat voor een onverzettelijke en onvermoeibare inzet in de strijd tegen de vergetelheid en voor het behoud van het historische geheugen, een strijd die veel verder reikt dan alleen Chili.
Isabel Arrate Fernandez
Artistiek Directeur IDFA
