Festivalprogramma

Eregast van IDFA was dit jaar de gerenommeerde filmmaker, curator en academicus Susana de Sousa Dias. De Sousa Dias staat bekend om haar radicale, poëtische benadering en gebruik van archiefmateriaal: films die dictatuur, koloniale erfenissen en de kwetsbare lagen van het collectieve geheugen blootleggen. Zij gaf in de grote zaal van Koninklijk Theater Tuschinski een Guest of Honor Talk. De films in het retrospectief dat IDFA aan haar wijdde, leggen verborgen geschiedenissen bloot en herframen machtsbeelden. De door haar persoonlijk samengestelde Top 10 sluit hier naadloos bij aan: met haar selectie brengt ze filmmakers samen die de dominante politieke verhalen van hun tijd openbreken, het collectieve geheugen bevragen en onderbelichte geschiedenissen een podium geven.

Dead Angle is sinds 2024 IDFA’s meerjarige focusprogramma, dat de structuren onderzoekt die ons leven vormgeven — en met documentairecinema zichtbaar maakt wat normaal buiten ons gezichtsveld blijft. In 2025 werd de blik op instituties gericht: hoe werken ze, waar lopen ze vast, en welke rol kunnen ze in de toekomst nog spelen? Documentairemakers onderzoeken hun geschiedenis, leggen tegenstrijdigheden bloot en laten zien hoe deze instituties ons dagelijks leven vormgeven.

IDFA DocLab verkent de grenzen van het documentaire-genre met een programma van onder meer installaties, games, VR en live performance. Het biedt publiek en professionals de kans om zich te verdiepen in het veld waar documentaire, kunst, digitale media en nieuwe technologieën elkaar kruisen. Het thema van de 19e editie van IDFA DocLab, Off the Internet, onderzocht de paradox van onze tijd: de groeiende behoefte om offline te gaan, de onmogelijkheid om écht los te koppelen, en het privilege dat schuilt in de mogelijkheid om dat te doen. In een wereld waarin we door technologie 24/7 zijn verbonden, worden we meer afgesloten, eenzamer en angstiger dan ooit. Ten koste waarvan gaat onze verslaving aan tech-gedreven gemak? Kunnen we eigenlijk wel offline gaan zonder weg te kijken van wat er in de wereld gebeurt? En kunnen we offline gaan zonder elkaar uit het oog te verliezen? Met Off the Internet zocht DocLab via interactieve en immersieve kunst naar nieuwe vormen van aanwezigheid en verbinding.

DocLab Tentoonstelling

De Doclab-tentoonstelling in Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond bracht negen dagen lang een brede selectie VR-ervaringen, installaties, games en webdocumentaires van verschillende makers samen. Door het pay-what-you-want-prijsmodel was de drempel laag, terwijl het programma inhoudelijk sterk bleef. Dagelijks vonden er gratis rondleidingen plaats voor studenten en andere geïnteresseerden. Tijdens deze tours kregen bezoekers een helder overzicht van de tentoonstelling en werden zij meegenomen in het ontstaansproces, de achterliggende ideeën en de centrale thema’s.

VR-ervaringen

De selectie van zeven verschillende virtualreality-ervaringen in het DocLab-programma liet zien hoe volwassen en veelzijdig het medium VR inmiddels is: uiteenlopende projecten die je blik verruimen, ook lang nadat je de headset hebt afgezet. De ervaringen werden gepresenteerd in indrukwekkend vormgegeven installaties en daarnaast in de beproefde VR-gallery stands, waarvoor publiek vooraf een tijdslot kon reserveren en die een ongestoorde kijkervaring bieden.

Playrooms

Wat gebeurt er als we de realiteit niet langer voor waar aannemen? Hoe is het als games en webdocumentaires een gedeelde ervaring worden, door samen te spelen op het grote scherm? Na het succes van vorig jaar organiseerde DocLab opnieuw drie ‘Playrooms’ om ruimte te bieden aan experiment en prototypes: vrije inloopmiddagen met elk hun eigen opzet. Het vormen ontmoetingsplekken voor publiek en professionals om samen works in progress te testen en zo inzicht te krijgen in het maakproces van interactieve en immersieve ervaringen. In de DocLab Playrooms Connected Offline, I Feel Zine en Hacking Reality kon het publiek o.a. hun eigen zine maken, een AI-gedreven ontmoeting met hun tegenovergestelde zelf beleven en nieuwe manieren ontdekken om documentairegames en digitale kunst samen met anderen te ervaren.

DocLab in het Planetarium

Dit jaar zette DocLab de samenwerking met ARTIS-Planetarium voort met twee avondprogramma's met diverse fulldome-films en -ervaringen. Planetaria nodigen ons uit om naar de sterren te kijken, maar op deze avonden richtten we onze blik naar de aarde en onderzochten we hoe talloze werelden elkaar raken en uiteenlopen op de aarde die we delen. Deze editie van DocLab at the Planetarium kwam tot stand in samenwerking met Diversion cinema.

Overige activiteiten

Naast een festivalprogramma voor publiek, programmeerde DocLab ook activiteiten voor professionals in @droog. Zoals, voor het achtste jaar op rij, het internationale Research & Development-programma, in samenwerking met partners als het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Dit programma biedt ruimte voor artistiek onderzoek en het vormen van nieuwe kaders voor interactieve en interdisciplinaire non-fictie. Dit is de inhoudelijke motor die kennis en methodes genereert die richting geven aan het bredere DocLab-programma.

Ook werd voorafgaand aan het festival de Film Fund DocLab Interactive Grant 2025 uitgereikt. De Film Fund DocLab Interactive Grant ondersteunt projecten in een beslissende fase van hun ontwikkeling. De jaarlijkse beurs, verstrekt door het Nederlands Filmfonds, is bedoeld om het werk van in Nederland gevestigde makers te realiseren en op een internationaal platform tijdens IDFA in première te laten gaan. Dit jaar werden er vier projecten met deze steun gerealiseerd, van een hallucinerende fulldome-ervaring tot intieme, handgeschreven brieven over ons digitale bestaan. Alle vier projecten beleefden hun wereldpremière tijdens IDFA DocLab 2025.

Grote meerwaarde van IDFA ten opzichte van reguliere bioscoopvertoningen is dat films en projecten in een maatschappelijke of cinematografische context worden geplaatst. Dat gebeurt door middel van voor- en nagesprekken en discussies met regisseurs en publiek, reflecties door experts maar ook door evenementen en publicaties.

De Film Talks en Filmmaker Talks zijn er voor zowel publiek als professionals. Zo ging filmcriticus Dana Linssen in gesprek met editor en filmmaker Mary Stephen over haar werk, dat beweegt tussen persoonlijke herinnering en collectieve geschiedenis. En filmmaker Ross McElwee ging in gesprek over zijn film Remake met IDFA-programmeur Maria Campaña Ramia, waarin hij terugblikte op zijn decennialange praktijk van persoonlijke documentaires maken en hoe verlies zowel herinneringen als methodes hervormt.

Donderdag 20 november 2025 werden in Eye tijdens de IDFA Awards Ceremony de winnaars bekendgemaakt van de 38ste editie van IDFA. A Fox Under a Pink Moon van Mehrdad Oskouei won de IDFA Award for Best Film in de International Competition. De IDFA Award for Best Film in de Envision Competition werd uitgereikt aan Past Future Continuous van Morteza Ahmadvand en Firouzeh Khosrovani.

Daarnaast werden er ook awards en specials mentions uitgereikt in de categorieën Shorts, Cross-section en nieuwe media. Bekijk hier alle award-winnaars en vind hier alle juryleden.

In 2025 is IDFA een ‘impacttraject’ gestart als onderdeel van het onderzoek ‘impactpilots culturele bis-instellingen’ van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Bis-instellingen zijn toonaangevende culturele organisaties die onderdeel zijn van de culturele basisinfrastructuur (bis) in Nederland en een vierjarige subsidie ontvangen. Onder begeleiding van het Impact Centre Erasmus van de Erasmus Universiteit Rotterdam is IDFA meermaals met andere bis-instellingen bijeengekomen om informatie uit te wisselen over wat impact is en hoe impact onderzocht kan worden in culturele organisaties. Centraal stonden het opstellen van een impactdoelstelling en een Theory of Change; en deze te toetsen met verschillende meetinstrumenten en onderzoeksvormen.

Publieksonderzoek

Nadat verschillende effecten uit de Theory of Change van IDFA waren geoperationaliseerd, is na het festival een onderzoek uitgevoerd. Ruim 1.600 bezoekers van 5 verschillende prijswinnende films ontvingen een vragenlijst. Bijna 300 bezoekers hebben vervolgens de enquête ingevuld. Meer dan 85% van de respondenten vindt de bekeken documentaire van hoge kwaliteit en is het ermee eens dat het bekijken van de documentaire heeft geholpen om belangrijke maatschappelijke thema's beter te begrijpen. Daarbij werd de context van IDFA (waaronder de filmbeschrijving, een inleiding of nagesprek) van de films door meer dan 80% gewaardeerd, vooral onder de respondenten die IDFA voor het eerst bezochten. Daarnaast gaf meer dan 90% van de respondenten aan de film na de vertoning te hebben besproken met anderen en meer dan 80% van de respondenten ervaarde verbinding met de mensen die in de film werden geportretteerd.

Gevoel van betekenis 

Mede hierdoor kan gesteld worden dat mensen die IDFA bezoeken een gedeeld gevoel van betekenis ervaren. Meer dan 80% van de respondenten is het er bovendien mee eens dat de documentaire nieuwe perspectieven bood op het onderwerp dat in de film aan bod kwam en meer dan 75% gaf aan kritischer na te denken over het onderwerp dat werd behandeld in de film. En tenslotte gaf meer dan 90% van de respondenten aan emotioneel geraakt te zijn door de documentaire en bijna 80% van de respondenten zei intellectueel gestimuleerd te zijn door de film. Het beoogde effect dat mensen geraakt worden door de documentaires die tijdens IDFA worden vertoond, wordt hierdoor bevestigd. Op basis van dit pilot-onderzoek kunnen we voorzichtig concluderen dat veel van de beoogde effecten bij het publiek van IDFA daadwerkelijk plaatsvinden tijdens het festival. Al met al een leerzame pilot die naar meer smaakt.

IDFA's publieksprogramma wordt mogelijk gemaakt door VriendenLoterij, VPRO, Fonds 21, Brook Foundation, de Volkskrant, WePresent by WeTransfer, Oxfam Novib, Beeld & Geluid, De Groene Amsterdammer, National Geographic Documentary Films, NPO, Follow the Money, GVB, Pathé, OneWorld, Creative Europe Media, Nederlands Filmfonds, Vfonds, het Cultuurfonds en de Vrienden, Young Doc Circle en Dikke Vrienden van IDFA.

IDFA DocLab wordt mogelijk gemaakt door: Ministerie van Economische Zaken, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Creative Europe MEDIA, CLICKNL, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Creative Industries Immersive Impact Coalition (CIIIC), Nederlands Filmfonds, Agog en IDFA Dikke Vrienden+.

DocLab Research Collaborations: MIT, POPKRAFT, ONASSIS ONX.

Amsterdam University of Applied Sciences, ARTIS-Planetarium, Beeld & Geluid, Diversion cinema, Droog, PHI, Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond, Voices of VR en We Make VR.